{MULTITHUMB}بی رمقی ناشی از ام اس برای هر کس متفاوت است برای برخی بی رمقی ناشی از ام اس به مفهوم از توان افتادن است ....

                                                                           تاریخ : 6/3/89

بررسی مشکلات شایع در بیماران مبتلا به ام اس

بی رمقی و ام – اس
بی رمقی محدود کننده زندگی ۸۵% از بیماران مبتلا به ام اس است. جدی تلقی کردن بی رمقی در ام اس ضروری بوده و بایستی بدقت با آن برخورد شود.

بی رمقی چیست؟

بی رمقی ناشی از ام اس برای هر کس متفاوت است برای برخی بی رمقی ناشی از ام اس به مفهوم از توان افتادن است در حالیکه در دیگری شدت پیدا نمودن علائم مانند مشکلات در بینایی- اشکال در تمرکز – حافظه – تحرک و گرفتگی عضلات می تواند باشد. بی رمقی انجام امور روزانه را مشکلتر می نماید.

بی رمقی اولیه
بی رمقی اولیه مستقیما ناشی از ضایعه وارده به سیستم اعصاب مرکزی است. پاسخ بدن نسبت به ضایعه بوجود آمده کم کردن واکنش و درنتیجه ایجاد بی رمقی است. بیماران مبتلا به ام اس انواع مختلفی از بی رمقی را بشرح زیر تجربه میکنند:

 سستی یا بی رمقی: نوعی بی رمقی شدید که ارتباطی با انجام فعالیت فیزیکی ندارد
 بی رمقی مدار کوتاه: در دسته بخصوصی از عضلات رخ میدهد . بعنوان مثال بی رمقی در دست بعد از اینکه مدت کوتاهی کار نوشتن را انجام دهد.
 بی رمقی ناشی از حساسیت به گرما: افزایش دمای بدن میتواند سبب بی رمقی شود این نوع بی رمقی در ام اس با تغییر فصول و تغییر آب و هوا رخ میدهد اما ضمنا در اثر عوامل دیگر مانند حمام گرم گرفتن یا خوردن غذای داغ نیز رخ می دهد.

بی رمقی ثانویه
بی رمقی میتواند ناشی از سایر عواملی که ضرورتا مربوط به ام اس نیستند باشد مانند :

 اختلال در خوابیدن : اغلب ناشی از علائمی است که بمرور تسکین یافته و کمتر میشوند مثل گرفتگی عضلانی- درد – شتاب در ادرار در شبها – افسردگی – اضطراب.
 افونت: میتواند سبب شدت گرفتن برخی علانم ام اس گردد مانند افونت ناشی از سرما خوردگی که سبب تب و افزایش دمای بدن و درنتیجه بی رمقی در بیماران ام اس میشود.
 تقلا: افزایش تقلا و حرکت فیزیکی میتواند باعث بی رمقی شود.
 تاثیر دارو: داروهای زیادی هستند که سبب بی رمقی و خواب آلودگی بعنوان تاثیر جانبی میشوند، آگاه بودن از این مسئله مهم است. اگر متوجه همبستگی بین تغییر در میزان بی رمقی با تغییر در مصرف دارویی شدید مورد را با پزشکتان مطرح نمایید.
 افسردگی: میتواند ناشی از تخریب عصب و یا بدلیل تاثیر روحی تطبیق با ام اس باشد.
محیط اطراف : نور و دمای هوا در محیطی که کار میکنیم بسیارمهم هستند به این شکل که نور ضعیف موجب تلاش بیشتر چشم برای دیدن میشود و گرمای مداوم بی رمقی را شدت می بخشند۰

مدیریت بی رمقی
مدیریت بی رمقی ناشی از ام اس مستلزم رویکردی هم آهنگ شده است که مشارکت فعال خانواده . همکاران و متخصصان یهداشت را می طلبد. شاید احساس کنید که روابط شخصیتان بدلیل عدم شناخت اطرافیان از تاثیر بیرمقی بر شما تحت تاثیر قرار گرفته است. اگر مایلید درباره مشکلاتی که در رویارویی با بی رمقی تجربه میکنید صحبت کنید. صحبت با یک پزشک مشاور میتواند ارزشمند باشد. انجمن ام اس شما میتواند در خصوص پیدا نمودن مشاور به شما کمک نماید یا حتی خودش در این مورد خدماتی ارائه بنماید.

دارو درمانی
مدیریت بی رمقی از نوع اولیه احتمالا همراه با استفاده از دارو است. تلاش زیادی باید صورت گیرد تا مناسبترین دارو و اندازه آن برای شما پیدا شود. از آنجاییکه بی رمقی ناشی از ام اس بدلیل ایجاد ضایعه در اعصاب است استفاده از داروی ضد بی رمقی موثر نیست.
برای برخی استفاده از داروهایی که مورد استفاده بیماران پارکینگسون،انفولانزا و نارکولا پسی ( خواب آلودگی مفرط در روز ) است مفید بوده است. از آنجایی که این داروها نشان داده اند روی بی رمقی ناشی از ام اس موثر بوده اند ، نه به این خاطر که پزشکتان تصور میکند شما دارای این شرایط هستید. داروهای مورد استفاده برای بی رمقی در ام اس عبارتند از:

 آمانتادین: آثار جانبی عبارتند از سرگیجه – سر درد – و اشکال در خوابیدن.
 مودافینیل: داروی جدیدی است که درمان بوسیله آن هنوز تحت آزمایشهای کلینیکی است. مطالعات در مقیاس کوچک خبر از موثر بودن این دارو بر بی رمقی ناشی از ام اس دارد. آثار جانبی شامل سر درد – ضعف و تهوع است.

درمان بدون استفاده از دارو
تغییر در عادات روزمره میتواند در مدیریت بی رمقی به شما کمک نماید. این تغییرات در بهترین شکل خود بوسیله کمک گرفتن از متخصصین کاردرمانی- فیزیوتراپیست ها – پزشکان عمومی و متخصصان مغز و اعصاب و پرستاران ام اس صورت میگیرد.

کاردرمانی و فیزیوتراپی
وظیفه کاردرمانی تطبیق و تنظیم انجام کارها و تدابیر یکپارچه سازی فعالیتها بگونه ای است که بیشترین حجم فعالیت با صرف انرژی کمتر صورت گیرد (در واقع افزایش اثر بخشی انرژی صرف شده را کاردرمانی گویند ).

فیزیوتراپی کمک میکند تا عضلات تقویت شده قدرمند شوند همچنین فیزیوتراپی به وانهادگی (relaxation) کمک می نماید که منجر به افزایش حرکات مفاصل و تقویت گردش خون میگردد۰ فیزیوتراپ میتواند تمرینهای هوازی را برای شما برنامه ریزی نماید.
کارهای روزانه شما بایستی عبارت باشد از :

استراحت و آرامش
اگر بی رمقی در شما دارای الگوی خاصی است ایده آل این است که قبل از اینکه بی رمقی به اوج خود برسد استراحت کنید به این ترتیب بدن قادر به بازیابی سریعتر قدرت خود میشود. فنون آرامش یابی در انواع لوح فشرده و نوارهای صوتی موجودند و روش موثری را برای دستیابی به آرامش عضلانی موجب می شوند. روشهای مورد استفاده برای دستیابی به آرامش عضلانی نبایستی باعث انقباض در عضلات گردد زیرا موجب اسپاسم یا گرفتگی عضلات میشوند.

اولویت بندی برای فعالیتهای روزانه
درصورتیکه فهرستی از کارهای روزانه تهیه نمایید مشاهده خواهید کرد برخی از آنها دارای اولویت اول – برخی دیگر اولویت آخر و حتی برخی قابل حذف شدن هستند. برخی تغییرات نیازمند همکاری دیگران است. درک همه از علت تغییر و میزان سودمندی که تغییر برای شما دارد. بسیار مهم است.

برنامه ریزی کردن و سازگار نمودن فعالیتهای روزانه
انجام امور روزانه مستلزم فعالیت فیزیکی و ذهنی است هماهنگ نمودن این وظایف بسیار مهم است تا اینکه حتما بدنبال انجام امور بوسیله یکی از آنها برویم. بطور معمول برنامه ریزی را در زمان استراحت انجام میدهیم. بهتر است وظایف اصلی را زمانی انجام دهیم که بی رمقی در حداقل میباشد و همچنین در فواصل معین موقع کار به خود برای تجدید قوا استراحت بدهیم.

سازماندهی
میتوانید بازدهی واثربخشی انرژی را در زمان انجام کار تضمین نمایید ، بعنوان مثال در دسترس نگهداری لوازمی که بطور مداوم استفاده میکنید مانند لوازم پخت و پز در آشپزخانه- استفاده از ابزار کنترل از راه دور ویا زمان تلفن کردن استفاده از گوشی که روی سر میگذارند و دارای میکروفن است همه این وسایل کمک میکنند تا در زمان انجام کار بخصوصی حداقل انرژی مصرف شود.
انجمن ام اس شما میتواند مراکز ارائه این تجهیزات سازگاری را به شما معرفی نماید .

طرز قرار گیری و موقعیت صحیح
نشستن بیش از ایستادن در بیماران ام اس ترجیح داده میشودبرای اینکه موقیت درستی برای ذخیره انرژی در زمان انجام کاری که طولانی مدت است داشته باشیم در نظر داشتن موقیتتان و تکنیک کار در زمان انجام کار یا بلند کردن یک شیئ با اهمیت است به این ترتیب هم احتمال زخمی شدن را از بین برده اید و هم از انرژی خود بگونه ای موثر استفاده کرده اید.

رژیم غذایی سالم و متعادل
رژیم غذایی کم چرب ، پرهیز از غذای سنگین و غذای داغ در کاهش بی رمقی ناشی از ام اس موثر است. مصرف بیش از حد الکل و سیگار تاثیر منفی در میزان بی رمقی ام اس دارد.

انجام تمرینات مناسب
تمرینهای هوازی ملایم رویکردی مثبت در مدیریت ام اس است. این تمرینها کارایی عضلات و قدرت و میزان تحمل پذیری آنها را افزایش میدهد البته قبل از انجام هر نوع تمرینی لازم است با یک متخصص در خصوص نوع تمرینهای مختص خود مشورت نمایید.
***

انجام امور روزانه زندگی با وجود خستگی ناشی از ام اس

نوشته Susan Forwell آموزشیار بخش کار درمانی و عضو انجمن تحقیق کلینیک ام اس بخش عصب شناسی دانشگاه بریتیش کلمبیا- ونکور- کانادا

خستگی و مالتیپل اسکلروزیس

اگر چه خستگی و بی رمقی از شایعترین مشکلات در بیماران ام اس شناخته شده است و محققین تلاش فزاینده ای برای فهم علائم نامشهود آن دارند۰ با این حال چالش و برخورد با آن و کاهش تاثیر خستگی ناشی از ام اس بر زندگی روزمره می بایست مد نظر قرار داشته باشد۰
بی رمقی میتواند تمام انواع فعالیتهای روزانه را متاثر سازد, مثل جستجو و یا حفظ شغل , برای خرید به لبنیاتی رفتن , تماشای بازی فوتبال کودکتان , تهیه شام خانواده, حمام گرفتن, تمیز کردن خانه, برای قدم زدن به بیرون رفتن, کار با کامپیوتر, شستشوی رخت و لباس۰
تحقیقات نشان داده است که بی رمقی می تواند روی فعالیتهای اساسی و مهم نه تنها فردی که به ام اس مبتلاست تاثیر مضر بگذارد بلکه دوستان, خانواده و شبکه اجتماعی را نیز تحت تاثیر قرار میدهد۰
بیماران مبتلا به ام اس اظهار میدارند وقتی دچار بی رمقی میشوند قادر به انجام کاری نیستند – فقط ضروریات- یعنی دیگر قدرت انتخاب را از دست میدهند آنها همچنین میگویند ” حافظه ام تسلیم میشود”- درباره خستگی ام احساس مقصر بودن میکنم چون در انظار تنبل جلوه میکنم و مردم باور نمیکنند که حقیقتا قادر به انجام کاری نیستم. چنین اظهاراتی نشان میدهند که بی رمقی ناشی از ام اس بر تمامی زمینه های روانشناسی- ادراکی – اجتماعی و فیزیکی زندگی افراد مبتلا به ام اس تاثیر میگذارد۰

مدیریت خستگی که مستقیما به بیماری ام اس ارتباط ندارد

برای مدیریت موثر خستگی که موجب تغییر اساسی در زندگی مان است , علل بالقوه خستگی بایستی مورد شناسایی قرار گیرند. نوعی از خستگی مسقیما مربوط به ام اس است و اینطور تصور میشود که بعلت صدمه ای است که به غلاف محافظ اعصاب(میلین ها) وارد شده است میباشد اگر چه خستگی در بیماران ام اس میتواند ناشی از عللی باشد که بطور مستقیم مربوط به صدمه فوق الذکر نیستند ۰
جدول یک فهرستی از این علل را نشان میدهد. بی رمقی یا خستگی در بیماران ام اس ناشی از یک یا دو عامل گفته شده در جدول, در بیمارن بسیار شایع است۰

مدیریت خستگی مرتبط با ام اس
خستگی که مستقیما ناشی از بیماری ام اس است اینگونه طبقه بندی میشوند:
خستگی اولیه ام اس که تصور میشود ناشی از فیبر اعصاب باشد (میلین های صدمه دیده ) و خستگی ثانویه ام اس که میتواند همراه با یکسری از ناتواناییها باشد.

در حال حاضر دارو درمانی و راهبردهای غیر تهاجمی برای درمان خستگی ناشی از ام اس بکار برده میشوند. کار درمانها ( افرادی که به کاردرمانی اشتغال دارند) ۹ روش غیر تهاجمی زیر را برای کنترل خستگی یا بی رمقی ناشی از این بیماری و توانمند کردن بیماران برای انجام کارهایشان توصیه میکنند:
۱. شناخت ویژه گی های خستگی ناشی از ام اس
۲. روشهای خود آگاهی
۳. روشهای ذخیره انرژی بوسیله صرفه جویی موثر و کارآمد انرژی خود
۴. روشهای ساده سازی کارها
۵. استفاده از تجهیزات
۶. کنترل و مشاهده دمای بدن
۷. تمدد اعصاب و وانهادگی
۸. رعایت الگوی خواب مناسب و نداشتن بی خوابی
۹. مشارکت در انجام کارهای روزانه فیزیکی تا حد امکان

هدف از استراتژیهای فوق الذکر تصحیح مکانیسم بی رمقی نیست بلکه منظور ارائه استراتژیهای مشهود برای تصمیم گیری خود انگیخته مناسب برای نیازهای هر فرد و ایجاد الگوی مصرف انرژی برای مشارکت در فعالیتهاست. در جدول ۲ مثالها و اصول هر یک از این راهبردها آمده است.
تحقیقات نشان داده است که اگر اشخاص دارای بیماری مزمن مثل ام اس در برنامه های اجتماعی کار درمانی و مصرف انرژی شرکت نمایند تاثیر مثبتی را در افزایش توانایی و مدیریت بی رمقی خود و نهایتا افزایش کیفیت زندگی اشان خواهند داشت.
جدول شماره یک : علل بالقوه بی رمقی که مستقیما ناشی از ام اس نیستند ( این جدول بهیچ وجه یک جدول جامع نیست و علل دیگری نیز برای خستگی از نوع فوق الذکر وجود دارند)

علل بالقوه –چند مثال – چه باید کرد

عفونت
سرماخوردگی
عفونت ادرار
مراجعه به پزشک برای از بین بردن عفونت
تاثیر جانبی برخی داروها
تاثیر متقابل داروها روی هم
مصرف سر خود داروها
مصرف غذا خارج از رویه معمول
مشورت با دکتر و بررسی داروها وموادی که مصرف میکنید شاید لازم به تعویض دارو یا تغییر الگوی غذا باشد
مشکلات خواب
بی خوابی بخواب عمیق نرفتن بدلیل بیدارشدن پی در پی بخاطر ادرار- گرفتگی عضله- -صدا یاحرکت دیگران—خسته از خواب بیدار شدن یا با سر درد از خواب برخواستن—–در باره مشکلات با دکتر خود صحبت کنید. اگر این مشکلات شدید هستند از یک متخصص خواب کمک بگیرید
افسردگی
از دست دادن روحیه زود رنجی و کج خلقی—-از دست دادن علاقه به موضوعهایی که مورد توجه همه است—-احساس شکست خوردن و واماندگی—-با دکتر خود مشورت کنید
اختلال وضعیت
کاهش وضعیت جسمی عضله ها– قلب و ریه ها بدلیل عدم فعالیت—-با یک فیزیوتراپ آشنا با -بیماری ام اس مشورت کنید
کمر درد
درد ناشی از آرترید —سر درد ها—دکتر خود یا سایر متخصصین را برای کنترل درد ببینید
اضطراب
مشکلات در محل کار–تنشهای خانوادگی—-نگرانی های مالی—-امور مربوط به ام اس—–از یک مشاور کاردرمان کمک بگیرید
مشکلات تنفسی
آسم- عمیق نبودن تنفس—-با پزشک خود مشورت کنید
جدول شماره دو:
رویکردهای غیر تهاجمی برای بی رمقی ناشی از ام اس

راهبرد  مثالها  و اصول اولیه

آموزش
-نادیده انگاشتن- وانمود کردن یا جنگیدن توانایی یا عملکرد شما را در انجام فعالیتی خاص ارتقا نمی دهد
روشهای خود آگاهی
استراحت:نرخ فعالیت عمده که برای هر موقعیت و هر شخص تعیین میگردد
استراتژی بهروری انرژی
استفاده از امکاناتی چون آسانسور- پارکینگ مخصوص افراد ناتوان—–سازماندهی انجام امور در چند بخش به این ترتیب هرگاه خسته شدید استراحت کرده سپس دوباره شروع به انجام کار می کنید
تجهیزات
زیر دوش از یک صندلی برای نشستن استفاده نمایید تا اینکه بایستید—–استفاده از ابزار توانبخشی برای راه رفتن جهت کاهش انرژی مورد نیاز برای پیاده روی—–استفاده از ابزارهایی مانند کنترل از راه دور
دمای بدن
حساسیت به افزایس دمای بدن منجر به افزایش بی رمقی میشود بعنوان مثال بعد از تمرین و یا قرار گرفتن در محیط های گرم ——استفاده از البسه خنک و احتراز از محیط هایی که گرما زیاد است.
وانهادگی و تمدد اعصاب
سر زنده بودن – در هر موقعیتی خواب برای رفع خستگی مورد نیاز نیست. تکنیکهای رفع خستگی بستگی به فرد دارد–برخی روشهای تمدد اعصاب برای بعضی بیماران ام اسصلاح نیستند
عادات خوابیدن
در جایی که روزها استراحت میکنید شبها نخوابید یعنی در دو محل متفاوت در شب و روز استراحت کنید——-به عادات پیش از بخواب رفتن توجه کنید
محیط پیرامون
اقلامی را که مدام استفاده میکنیم در محلهایی قرار دهید که بسادگی بتوانید به آنها برسید—–محل آسایش مناسبی را برای استراحت و جایی که زمان زیادی را آنجا میگذرانید در نظر بگیرید بعنوان مثال در محل کار خانه یا مدرسه.

کار درمان شما میتواند در مورد هر یک از موارد فوق الذکر با شما مشورت کرده و مناسبترین ترکیب از موارد فوق را که منطبق با نیازهای شما باشد بعنوان یک راهبرد به شما پیشنهاد دهد.

بر اساس اصول و مثالهای طرح شده در جدول شماره دو اجازه دهید به سه فعالیت روزانه در زندگی یک فرد (بطور مثال) نگاهی داشته باشیم این فعالیتها عبارتند از حفظ اشتغالمان – نگهداری از کودکانمان – برنامه ریزی و آماده کردن شام برای افراد خانواده. چگونه راهبردهای پیش گفته را بکار بگیریم تا خستگی امان کاهش یافته و قادر به انجام امور گفته شده باشیم؟

با وجود اینکه لازم است نیازهای خاص هر فرد در نظر گرفته شود مثالهای مربوط به راهبردهای حفظ اشتغال در مواجه با خستگی ناشی از ام اس بوسیله بررسی محیط کار از نظر میزان حرارت ( وجود تجهیزات سرمازا و همچنین امکان استراحت در چند نوبت جنبه عمومی دارد.

برای رسیدگی به امور کودکانمان , در هر مورد میتوانیم از ابزارهای توانبخشی استفاده کنیم ضمن اینکه تلاش میکنیم هر چیزی را نزدیک خود و در دسترس نگهداری کنیم.
فعالیت نهایی و آخر آماده کردن شام بود این فعالیت را میتوانیم در چند مرحله انجام دهیم تا بتوانیم انرژیمان را بعنوان اصل اولیه و مهم در برخورد با خستگی ناشی از ام اس ذخیره کنیم. از پیش آماده کردن ظروفی که میتوانند برای چند نوع غذا استفاده شوند. استراحت قبل از طبخ غذا و بهره گیری از کمک افراد خانواده برای کاهش بار مسئولیت روی خود .

رویکرد هر چه باشد باید درک شود که زندگی روزمره بطور فزاینده ای تلاش بیشتر ما را می طلبد همراه با پیچیدگی که خستگی منتج از ام اس بوجود می آورد هر کس باید بدنبال رویکرد راهبردی چند جانبه و جامع باشد تا نتیجه آن مدیریت و کنترل بی رمقی در زندگی روزمره امان در قرن بیست و یکم باشد۰

داروهای رایج در بیماری ام اس

داروهای نام برده شده در زیر داروهای رایجی است که برای تخفیف بیماری ام اس در دنیا بکار میرود اینکه کدام دارو برای چه کسانی مناسب است بطور کامل در حیطه نظر پزشک متخصص معالج شماست لذا قصد من از ترجمه این متن که از سایت انجمن ام اس آمریکا دریافت کردم آشنا کردن بیماران با انواع این داروها و افزایش آگاهی و دانش آنهاست نهایتا اینکه به هیچ وجه اینکار جنبه تبلیغاتی نداشته و منظور توصیه هیچ دارویی نیست۰

نوانترون

نوانترون دارویی است که برای درمان ام اس پیشرونده (حاد) ثانویه – عود کننده پیشرونده – یا ام اس عود کننده فروکش کننده که به مرور بدتر میشود. بکار میرود ۰ این دارو برای درمان ام اس پیشرونده اولیه بکار برده نمی شود. اشخاصی که از نوانترون استفاده میکنند عود بیماری کمتری را خواهند داشت و بمدت بیشتری میتوانند تحرک داشته باشند۰
نوانترون بوسیله سرم در رگ دست تزریق میشود و هر سه ماه یکبار تزریق صورت میگیرد برای مدت دو تا سه سال یعنی ۸ تا ۱۲ دوز اگر چه با توجه به وضعیت بیمار تعداد دوزها میتواند تغییر کند۰
عمده تاثیرات جانبی نوانترون شدید نیستند و بطور عادی بوسیله پزشک درمان میشوند , شایع ترین تاثیر جانبی نوانترون در بیماران ام اس تهوع – نازکی مو – از دست دادن دوره های قاعده گی – عفونت ادرار و زخم دهان می باشد . تهوع اغلب شدید نبوده و ظرف ۲۴ ساعت نیز برطرف می شود. تعداد کمی از بیماران مورد معالجه قرار گرفته با نوانترون دچار مشکلات قلبی شدند . در صورتی که در نفس کشیدن دچار مشکل هستید – پاها و زانوهایتان دچار تورم شده اند یا ضربان قلبتان نامرتب و شدید شده است به پزشکتان مراجعه کنید. این مشکلات بیشتر در افرادی روی میدهد که بیش از ۱۲ دوز از نوانترون را مصرف کرده اند ( اغلب بیش از ۱۴۰ mg / m۲ )
نوانترون باعث میشود تعداد سلولهای گلوبول سفید کاهش یابد که خطر ابتلا به عفونت را در بیماران افزایش میدهد. البته بیشترین میزان ریسک مربوط به اولین ماه تزریق می باشد بعلاوه نوانترون منجر به کاهش پلاکت بیمار میشود که خطر خون ریزی را افزایش میدهد۰

تحت شرایط زیر بفوریت با پزشک خود تماس بگیرید:
در صورتی که پس از تزریق دچار طب شدید
در صورتی که دچار سرما و خنکی بیش از حد شدید
در صورتیکه احساس گلو درد – سرفه – درد همراه ادرار – ادرار زیاد ( بیش از همیشه ) یا در صورت مشاهده خون ریزی غیر عادی یا کبود شدگی غیر عادی.
نوانترون به رنگ آبی تیره است بنا براین ممکن است رنگ ادرار شما را برای چند روز پس از تزریق تغییر دهد همچنین سفیدی چشم نیز ممکن است برای چند روز متمایل به رنگ آبی شود۰
آونکس
آونکس نوعی اینترفرون بتا می باشد. اینترفرونها پروتئینی هستند که بطور طبیعی در بدن تولید میشوند تا با عفونتهای ویروسی در بدن مبارزه کنند ضمنا به تنظیم سیستم ایمنی کمک میکنند. آونکس از گروه مشابه اسید آمینه است که, مشابه بلوکهای پروتئین ساخته شده بوسیله بدن هستند. تصور میشود ام اس بیماریی است که در آن سیستم ایمنی بدن علیه میلین (عایق پوشاننده فیبرهای عصب) واکنش نشان میدهد و آنرا تخریب میکند. اعتقاد بر این است که آونکس واکنش سیستم ایمنی بدن را تنظیم کرده باعث کاهش حمله علیه میلین میشود۰
با آونکس داروی بیشتری وارد جریان خون میشود و بمدت طولانی تری نیز باقی می ماند زیرا این دارو در عضله تزریق میگردد. این یکی از دلایلی است که باعث شده تا این دارو هفته ای یکبار تزریق شود. سایر درمانها برای ام اس بصورت تزریق زیر پوستی هستند و بایستی روزانه یا یکروز در میان تزریق شوند. برخلاف تزریقهای زیر پوستی تزریقهای عضلانی بندرت منجر به ناراحتی و واکنش های ناخوشایند می شوند. مزیت دیگر آونکس این است که تمام آنچه را که برای تزریق نیاز دارید در یک بسته در اختیار شما قرار میدهند.

بیشتر افراد می توانند خود را با این دارو تطبیق دهند اما مشابه تمام داروهای مربوط به ام اس , این دارو نیز تاثیر جانبی دارد که شایعترین آن حالت شبیه به سرماخوردگی – درد عضلانی – طب و لرز است البته برخی آثار دیگر نیز دیده شده است که از لحاظ آماری با گروه کنترل تفاوتی ندارند سر درد (آونکس ۶۷% – داروی خنثی ۵۷%) درد (آونکس ۲۴% – داروی خنثی ۲۰%) ضعف عضلات (آونکس ۲۱% – داروی خنثی ۱۳%) این علائم غالبا بعد از یکروز از میان میروند. راههای زیادی برای کنترل علائم حالت سرماخوردگی وجود دارد مانند خوردن انواع مسکن چند ساعت قبل و بعد از تزریق۰

برای افراد مبتلا به افسردگی و اختلالات ناگهانی در استفاده از آونکس دقت زیادی باید صورت گیرد. آونکس نباید بوسیله زنان باردار استفاده شود. افراد مبتلا به بیماری قلبی بعد از استفاده از آونکس همواره باید تحت نظر باشند. در طی درمان با آونکس آزمایشهای شیمیایی خون و هماتولوژی بطور مرتب پیشنهاد میشود.

بتاسرون

بتاسرون (اینترفرون بتا – ۱ ب ) ساخته شده از پروتئین خشک , استریل و تصفیه شده , بوسیله تکنیکهای نوترکیب DNA ایجاد و برای تزریق آماده شده است. اینترفرون بتا-۱ ب بوسیله تخمیر باکتری یایی Escherichia coil که دارای خصوصیت ژنتیکی پلاسمین مهندسی شده و حاوی ژن انسانی interferon beta ser۱۷ است. ژن محلی از فیبروبلاست انسانی بدست آمده و بگونه ای اصلاح شده تا جایگزین اسید امینه طبیعی برای پس ماند سیستئین در position ۱۷ شود. اینترفرون بتا ۱ b یک پروتئین کاملا تصفیه شده است که ۱۶۵ واحد اسید آمینه داشته با وزن مولوکولی تقریبی ۱۸۵۰۰ دالتون. و شامل زنجیره کربوهیدراتها که بطور طبیعی در مواد یافت میشود نیست.

بتاسرون برای استفاده بیمارانی که زمین گیر نیستند مناسب است بیماران ام اس از نوع عود کننده فروکش یابنده جهت کاهش تعداد عود بیماری . ام اس عود کننده فروکش یابنده وجه مشخصه آن حملات مداوم بیماری است که به همراه آنها اختلال سیستم اعصاب با بهبودی کامل یا ناقص وجود دارد. اثربخشی بتاسرون در ام اس از نوع حاد مورد ارزیابی قرار نگرفته است.
بتاسرون برای مصرف بیمارانی که سابقه حساسیت شدید به اینترفرون بتا طبیعی یا نو ترکیب , آلبیومین انسانی USP , یا سایر اجزاء فرمولاسیون دارند صلاح نیست.

واکنش پوستی در ناحیه تزریق بتاسرون معمول است که از آنها میتوان: قرمزی ناحیه تزریق – درد و تورم – تغییر رنگ پوست را نام برد اما علائمی که کمتر مشاهده شده است عبارتند از : مردگی بافت در ناحیه تزریق ( پوست ترک خورده و بافتها دچار تخریب میشوند). بایستی هر بار محل تزریق را تغییر داد بگونه ای که در زیر توضیح داده شده است یا طبق دستور پزشک. در محلی که پوست سفت یا قرمز و یا نرم شده تزریق را انجام ندهید . در صورتیکه پوست ترک خورد یا دچار آماس شده آب انداخت قبل از تزریق بعدی بتاسرون بفوریت به پزشک خود مراجعه کنید. علائم شبیه علائم سرماخوردگی نیز معمول است که شامل طب – سرما – عرق کردن – بی رمقی و درد عضلات می باشد. تزریق بتاسرون در شب باعث تاثیر گذاری کمتر این علائم است.

افسردگی شامل تلاش برای خودکشی در برخی بیماران گزارش شده است درصورتیکه چنین احساسی داشتید بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید۰

ربیف

ربیف ( اینترفرون بتا-۱ a ) بوسیله فرآیند تکنولوژی زیستی که آن را شبیه اینترفرون بتا ۱ طبیعی که در بدن یافت میشود ساخته می شود. اینترفرونها پروتئین هایی هستند که بطور طبیعی در بدن بوجود می آیند و دارای پروتئین ضد ویروس هستند که به هدایت سیستم ایمنی کمک میکند. آنها به سلولهای دفاعی بدن برای مبارزه با بیماریها و کاهش تورم (در سیستم مرکزی اعصاب) کمک میکنند.

کارکرد ربیف کمک به سیستم ایمنی است تا به میلین ها حمله نکند, میلین ماده محافظ پوشاننده اعصاب است . ربیف برای بیماری ام اس از نوع عود کننده درمان محسوب نمی شود اما بوضوح نشان داده است که مراحل بیماری را کند میکند. ضمن اینکه به کاهش تورم و صدمه به میلین و اعصاب سیستم مرکزی عصبی کمک میکند.

ربیف بصورت زیر جلدی و هفته ای سه مرتبه تزریق میشود.

برخی اثرات جانبی رایج عبارتند از علائم شبیه سرما خوردگی (طب – درد عضله ها و سر درد) واکنش پوستی در ناحیه ای که تزریق صورت گرفته است. این علائم جانبی را میتوان بوسیله خوردن مسکن قبل از تزریق یا قرار دادن کیسه یخ در محل تزریق قبل و بعد از تزریق , ماساژ آرام محل تزریق و تغییر محل تزریق در هر نوبت , کم کرد. سایر علائم جانبی عبارتند از درد شکم – افسردگی – تغییر کارکرد کبد و بوجود آمدن مشکلات خون.

تیزانیدین tizanidine

نام تجاری: پاتانول زانافلکسpatanol Zanaflex (Elan/Athena Neurosiences )
مورد استفاده: مدیریت و بسامان کردن افزایش سفتی عضله ها و انقباض عضلانی متناوب و شدید.

Tizanidine اولین درمان جدید خوراکی طی بیست سال گذشته ( بعد از بکلوفن) است که برای کنترل و بسامان کردن افزایش سفتی عضلات همراه با انقباض عضلانی ناشی از ام اس یا جراحت ستون فقرات ساخته شده است۰ اگر چه تحقیقات جاری در خصوص مدیریت ام اس و اختلالات عروق مغزی(CVDs ) روی رویکردی متمرکز شده است که روی سیستم ایمنی تاثیر میگذارد همینطور اینکه این دارو میتواند از سلسله وقایع مربوط به کم خونی موضعی مغزی جلوگیری کند , درمان داروئی – انقباض عضلانی – اختلال در ادرار – درد و افسردگی از موارد کلیدی استفاده از این دارو هستند زیرا داروها اغلب تاثیر فوری داشته که به بیماران در غلبه بر ناتوانائیهایشان کمک میکنند. Tizanidine در تلاش برای یافتن دارویی برای درمان انقباض عضلانی ساخته شد.

کارکرد این دارو چگونه است؟ Tizanidine یک داروی agonist Alpha۲-adrenergic سریع الاثر است; این دارو بوسیله افزایش بازدارنگی پیش سیناپسی نرون حرکتی انقباض عضلانی را کاهش میدهد. بیشترین تاثیرات این دارو روی مسیرهای چند سیناپس است و نتیجه کلی آن هم هدایت نرونهای مهره ای آسیب دیده منتقل کننده های تحریکاتی مانند اسید آمینه و استقرار همزمان تسهیلاتی مسیرهای مهره ای است ( آنهاییکه حرکت عضله ها را افزون میکنند)۰

سبکهای بالینی

در یک بررسی جامع نتایج مطالعات کلینیکی روی Tizanidine و مقایسه آن با مطالعات انجام گرفته روی بکلوفن یا دیازپام در بیماران مبتلا به ام اس و بیماران CVDs میزانی از قابلیت مقایسه را نشان داد و نشان داد بیمارانی که از این دارو استفاده کرده اند میزان انقباض عضلانی کمتری داشته اند.

Tizanidine باید در دوزهای ۸ میلیگرم داده شود از آنجائیکه دوز پائین تر در آزمایشهای کلینیکی موثر نبوده است . بدلیل تاثیرات جانبی بالقوه از روی احتیاط برای شروع بهتر است با دوز ۴ میلیگرم شروع و به مرور آنرا افزایش داد تا به مقدار مورد نظر و اثرات استفاده از دارو دست یافت. دوز بعدی به فاصله ۶ تا ۸ ساعت میتواند باشد تا حداکثر ۳ دوز در ۲۴ ساعت . حداکثر کل مصرف روزانه نباید بیش از ۳۶ میلی گرم باشد .
مانند داروی clonidin داروی Tizanidine میتواند موجب کاهش فشار (بخصوص فشار خون) شود. در یک مطالعه دو سوم بیماران مورد معالجه قرار گرفته با یک دوز ۸ میلی گرمی دچار افت ۲۰% در سیستولیک یا دیاسیستولیک فشار خون شدند اگر چه این اثر همیشه همراه با بی هوشی نبود. کاهش فشار میتواند بوسیله تغییر آرام عیار دوز به حداقل برسد. Tizanidine بایستی با دقت و احتیاط همراه سایر داروهای ضد فشار استفاده شود. آثار جانبی گزارش شده عبارتند از : خشکی دهان(۴۹%) خواب آلودگی (۴۸%) خستگی/ بی رمقی(۴۱%) و سرگیجه (۱۶%) .

amantidine

(Amantidine (a-MAN-ta-deen
یک ضد ویروس است و برای جلوگیری با درمان عفونت ناشی از آنفولانزا ( نوع A ) بکار برده میشود این دارو میتواند به تنهایی یا همراه با سایر داروهای ضد آنفلوانزا مصرف شود. آمانتادین روی سرما خوردگی و سایر انواع آن تاثیری ندارد همینطور روی سایر عفونتهای ویروسی موثر نیست.
آمانتادین همچنین یک داروی ضد اختلال در هماهنگی عصبی نیز هست و برای درمان بیماری پارکینگسون بکار میرود که گاهی فلج پیری یا فلج لرزشی نامیده میشود. این دارو میتواند به تنهایی یا همراه سایر داروها به بیماران پارکینگسون داده شود. بوسیله بهبود کنترل عضله و کاهش سفتی عضلات . این دارو انجام حرکات بطور عادی را برای بیماران ممکن کرده علائم بیماری را تخفیف میدهد. آمانتادین همچنین در درمان سفتی و لرزشی ناشی از مصرف دارو ها بکار برده میشود داروهایی که برای درمان های اعصاب و روان و شرایط تهییج روانی بکار برده میشوند۰ از آمانتادین برای شرایط دیگر بر اساس نظر پزشک نیز استفاده میشود.

موارد احتیاطی که در حین مصرف این دارو باید مد نظر قرار گیرد

نوشیدن مشروبات الکلی در حین استفاده از این دارو آثار جانبی این دارو را افزایش میدهد این آثار عبارتند از: مشکلات گردش خون – سرگیجه – منگی – غش – مغشوش شدن. بنابراین زمانیکه که از داروی آمانتادین استفاده میکنید هرگز مشروبات الکلی مصرف نکنید.
این دارو در برخی میتواند باعث سرگیجه – منگی یا دید بلوری و یا مشکل در پیدا کردن تمرکز شود. قبل از انجام هر کاری که احتیاج به دقت و توجه دارد مثل رانندگی از واکنش این دارو روی خودتان مطمئن شوید تا از بوجود آوردن خطر برای خود یا دیگران پرهیز کرده باشید. اگر واکنشهای فوق الذکر خیلی دردسر ساز بودند به پزشک خود مراجعه کنید.

بلند شدن ناگهانی از خواب یا از یک موقعیت نشسته بطور ناگهانی برخواستن شدت این علائم را افزون میکند به آرامی از خواب برخواستن و یا از یک موقعیت نشسته به آرامی بلند شدن میتواند در تخفیف علائم پیش گفته موثر باشد. در صورتیکه پس از مصرف این دارو احساس افسردگی و میل به خودکشی در شما پیدا شد با پزشک خود بفوریت تماس بگیرید.
آمانتادین میتواند باعث خشکی دهان بینی و گلو شود برای برطرف کردن موقت خشکی دهان میتوانید از آدامس استفاده کنید یا یک تکه یخ در دهان بگذارید در هر حال در صورتیکه خشکی دهان بیش از دوهفته طول کشید به پزشک یا دندان پزشکتان مراجعه نمایید. تداوم خشکی دهان امکان بوجود آمدن بیماریهای دندان مثل پوسیدگی دندان – بیماری لثه و عفونتهای قارچی را افزایش میدهد.

این دارو میتواند منجر به ایجاد لکه وخالهای تور مانند به رنگ قرمز ارغوانی روی پوست شود. این مشکل بیشتر برای زنها در قسمت پا و ساق پا معمولا پس از مصرف مداوم دارو برای بیش از یکماه رخ میدهد و مادامیکه از دارو استفاده میکنید این لکه ها وجود خواهند داشت اما پس از قطع دارو بعد از ۲ تا ۱۲ هفته این لکه ها محو میگردند . درصورتیکه در این مورد سئوالی دارید آنرا با دکترتان مطرح کنید۰

برای بیمارانی که آمانتادین را برای بیماری پارکینگسون استفاده میکنند یا مشکلات حرکتی که بعلت مصرف داروهای خاصی برای درمان مشکلات اعصاب روحی روانی و شرایط تهیج بوجود آمده اند. بیماران پارکینگسون باید توجه داشته باشند که نباید بیش از حد فعالیت کنند از آنجاییکه پس از مصرف دارو شرایط آنها بهتر شده و بدن فعالیتش آسان تر صورت میپذیرد . در اینحال آنچه امکان وقوع زیادی دارد بوجود آمدن جراحت ناشی از افتادن بیمار است. افزایش فعالیت بایستی به مرور باشد تا به بدن زمان لازم برای تنظیم تغییرات در حفظ تعادل – گردش خون و هماهنگی داده شود۰

برخی بیماران ممکن است حس کنند این دارو بعد از چند ماه استفاده اثر خود را روی آنها از دست داده است. در صورتیکه چنین حسی داشتید با دکتر خود مطرح نمایید دکتر شما ممکن است نسبت به تغییر دوز یا قطع موقت دارو اقدام نماید.

آثار جانبی این دارو
همراه با آثار مورد نیاز یک دارو آثار ناخواسته نیز وجود دارد اگر چه تمام این آثار ممکن است در یک بیمار بوجود نیاید و در صورت بروز این آثار نیز ممکن است برای رفع آنها به درمان نیاز باشد.
درصورت مشاهده هر یک از آثار زیر بفوریت به پزشک خود مراجعه نمایید:

علائمی که شایع نیستند
بلوری شدن دید – پریشانی ( بخصوص در بیماران مسن) – اشکال در تخلیه ادرار ( بخصوص در بیماران مسن) – غش – دچار توهم شدن(دیدن. شنیدن یا احساس کردن چیزی که وجود ندارد) – تورم دستها . پاها یا پایین ساق پا.

علائم نادر
تشنج – کاهش دید یا هر نوع تغییر در بینایی – مشکل در هماهنگی قسمتهای مختلف بدن – طب – لرز – گلو درد – افزایش فشار خون – افزایش تحرکات بدن – تحریک و تورم چشم – از دست دادن حافظه – افسردگی روحی – تندخو شدن شدید و تغییر روحیه – جوش پوست – مبهم صحبت کردن – فکر خودکشی یا اقدام به خودکشی – کوتاه شدن تنفس بدون اینکه توضیحی برای آن داشته باشید۰

سایر آثار جانبی که رخ میدهد معمولا کم اهمیت بوده و نیازی به مراقبت دارویی ندارد. این آثار به مرور که دارو را مصرف میکنید بدن خودش را با دارو تطبیق داده و آثار مربوطه از بین میروند به هر صورت اگر علائم زیر بعد از مدتی از بین نرفته و باعث ناراحتی شدند با پزشک خود تماس بگیرید:

آثاری که بیشتر رایج هستند:
سراسیمگی و آشفتگی – تشویش و دل واپسی – عصبانی و متشنج بودن – اشکال در تمرکز پیدا کردن – گیجی یا منگی – سر درد – کج خلقی – از دست دادن اشتها – تهوع – پیدا شدن لکه قرمز ارغوانی رنگ روی پوست – اشکال در خوابیدن یا خواب آشفته دیدن.

آثاری که کمتر رایج بوده یا نادر هستند:
یبوست – کاهش میل جنسی – اسهال – خواب آلودگی – خشکی دهان بینی و گلو – احساس غلط خوب بودن – سر درد – استفراغ کردن – خستگی غیر عادی یا ضعف.
سایر آثار جانبی که در بالا ذکر نشده است ممکن است برای یک بیمار رخ دهد در اینصورت با پزشک خود تماس بگیرید.

بکلوفن baclofen

(‌‌‌‌‌‌‌‌Baclofen (BAK – loe – fen برای شل کردن عضله های معینی در بدن بکار میرود. این دارو باعث رهایی از گرفتگی عصله ها – انقباض عضله – سفت شدن عضله که بوسیله مشکلات پزشکی مثل ام اس یا جراحت های ستون فقرات بوجود می آید میشود.بکلوفن این مشکلات را درمان نمیکند اما سایر درمانها را ممکن میکند مثل درمان بوسیله حرکات نرمشی و یا اینکه کمک میکند تا موقعیت بیمار بهتر شود.

بکلوفن روی سیستم مرکزی اعصاب (CNS ) عمل کرده تا باعث سست کردن و شل نمودن عضله ها شود. عمل بکلوفن روی سیستم مرکزی اعصاب همچنین میتواند منجر به بروز برخی آثار جانبی گردد. بکلوفن ضمنا برای موقعیتهای دیگر به تشخیص پزشک بکار میرود.
ملاحظاتی که ضمن استفاده از دارو باید مد نظر باشد
مصرف دارو را بطور ناگهانی قطع نکنید. آثار ناخواسته در صورت قطع ناگهانی دارو ممکن است بروز نماید. قبل از قطع دارو با پزشک خود در مورد نحوه کم کردن آرام آرام دارو تا قطع کامل آن مشورت کنید.

این دارو به اثرات الکل و سایر آرام بخشها میافزاید(داروهایی که سیستم اعصاب را کند میکنند احتمالا منجر به خواب آلودگی میشوند) برخی مثالهای آرام بخش سیستم مرکزی اعصاب (CNS) عبارتند از : antihistamin ها یا داروی طب یونجه – سایر آلرژیها یا سرماخوردگیها – tranquilizer ها یا داروهای خواب آور – داروهای نسخه ای برای درد یا narcotic ها – barbiturate ها – دارو برای حمله ناگهانی بیماری – سایر داروهای شل کننده عضله ها – یا داروهای بیهوشی و بی حسی مانند برخی از مواد بیحس کننده برای دندان . در زمان مصرف بکلوفن قبل از استفاده از هر کدام از داروهای پیش گفته با پزشک خود مشورت کنید.

این دارو میتواند باعث خواب آلودگی – گیجی – مشکلات در دیدن – نا آزموده (دست و پا چلفت) بنظر آمدن یا بی ثبات و لرزان بودن بشود. قبل از رانندگی با اتومبیل یا انجام هرگونه کار خطرناک از اثر دارو روی خود مطمئن شوید. مطمئن شوید که هماهنگی خوبی دارید و بخوبی میتوانید ببینید.

برای بیماران مبتلا به دیابت
این دارو میتواند منجر به افزایش قند خون شما شود . در صورتیکه تغییری در نتایج آزمایش قند خون یا قند در ادرار شدید و اگر سئوالی در این مورد دارید به پزشکتان مراجعه کنید.

آثار جانبی این دارو
همراه با آثار مورد نظر یک دارو آثار ناخواسته نیز وجود دارد. اگر چه همه این علائم رخ نمی دهد و در صورت بروز نیز میتوان با داروهای دیگر این علائم را از بین برد. در صورت مشاهده هر کدام از علائم زیر به دکتر خود مراجعه کنید:

علائم کمتر شایع یا نادر
ادرار خونین یا تیره – درد در سینه – غش – گرفتار اوهام و خیالات شدن ( دیدن یا شنیدن چیزهایی که واقعیت ندارند) – افسردگی روحی یا دیگر تغییرات حالت – وزوز کردن یا زنگ زدن گوشها – خارش پوست پیدا کردن

علائم مصرف خارج از اندازه
دید بلوری یا دوتایی دیدن – تشنج (حمله ناگهانی) ضعف عضلات (بطور شدید) – کوتاهی تنفس یا کم شدن غیر عادی تنفس و مشکل در نفس کشیدن – استفراغ
سایر آثار جانبی که ممکن است رخ دهد و احتیاج به مراقبت دارویی ندارند. آین آثار در طی درمان زمانیکه بدن به دارو عادت کرد از بین میروند. به هر حال با پزشک خود در صورت تداوم این علائم و ناراحت کننده بودنشان مشورت کنید.

علائم بیشتر شایع
منگی و گیجی – خواب آلودگی – تهوع – ضعف غیر عادی بخصوص ضعف عضلات

علائم کمتر شایع
درد ناحیه شکم – نا آزمودگی – عدم ثبات – لرزش یا سایر مشکلات با کنترل عضله – یبوست – اسهال – دفع ادرا همراه با درد یا اشکال در دفع ادرار – حس خطای خوب بودن – تکرر ادرار و ناتوانی در کنترل ادرار – سر درد – از دست دادن اشتها – کاهش فشار خون – درد مفاصل و عضله – بی حسی و مور مور شدن در دست و پاها – افزایش ضربان قلب – مشکلات جنسی در مردان – مبهم صحبت کردن و اشکال در تکلم – بسته شدن بینی – آماس زانو ها – اشکال در خوابیدن – هیجان غیر عادی – خستگی غیر عادی – افزایش وزن.
برخی از آثار جانبی زمانی رخ میدهند که دارو را قطع کنید بخصوص درصورتیکه قطع دارو ناگهانی باشد. درصورتیکه با هر یک از علائم زیر مواجه شدید با پزشک خود تماس بگیرید:
حمله ناگهانی – دچار توهم شدن – افزایش گرفتگی عضلات – انقباض عضلات یا سفت شدگی – تغییر روحی و حالتی – بطور غیر عادی عصبی بودن و ارام نداشتن.

طب سوزنی و ام اس —- اثر بخشی آنتی اکسیدانتها

طب سوزنی میتواند به مشکلات مربوط به ادرار در بیماران ام اس کمک کند

استفاده از طب سوزنی برای بیماریهای مختلف مورد آزمون قرار گرفته است اما مطالعات کمی در خصوص بیماری ام اس و طب سوزنی صورت گرفته است. در همین رابطه و برای ارتقا دانش و آگاهی مان از اثر طب سوزنی و ام اس مطالعه ای روی مشکل ادرار در بیماران ام اس و استفاده از طب سوزنی برای درمان آن صورت گرفت: در این مطالعه چهل و یک بیمار ام اس از انواع عود کننده و پیشرفته انتخاب و به چهار گروه تقسیم شدند گروه اول هیچ نوع درمانی دریافت نکردند گروه دوم داروهای رایج مربوط به کنترل مثانه را دریافت نمودند گروه سوم روی آنها طب سوزنی انجام شد گروه چهارم نیز هم طب سوزنی و هم داروهای رایج کنترل مثانه را دریافت کردند۰
آ‌زمایش به این ترتیب بود که پس از هر بار ادرار مقدار ادرار باقیمانده در مثانه اندازه گیری میشد.

نتیجه اینکه گروه دوم ( آنهائیکه از درمانهای داروئی رایج استفاده میکردند) و گروه سوم (آنهائیکه از طب سوزنی استفاده میکردند) بهترین نتیجه را بدست آوردند. این مطالعه همچنین بطور مقدماتی شواهدی را ارائه داد که طب سوزنی میتواند در درمان مشکلات مربوط به مثانه مفید باشد ضمن اینکه نشان داد داروهای مرسوم و رایج همراه با طب سوزنی در این مورد میتوانند بدون مشکل بکار برده شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ام اس و طب سوزنی از سایت Rocky Mountain MS در www.ms-cam.org بازدید بفرمائید۰

رژیم غذایی ANTIOXIDANT برای ام اس موثر و مفید است
سابقا گزارشی در خصوص یک رژیم غذایی مکمل آنتی اکسیدانت از مرکزی بهداشت علمی اورگن یعنی اسید آلفا- لپپوئیک منتشر شده بود که این اسید مانع یا در واقع باعث فرونشاندن حمله سیستم ایمنی و رفتار معتدل سیستم ایمنی میشود البته این آزمایش روی موشها انجام شده بود موشهایی که به آنها اسید آلفا-لیپوئیک تزریق شده بود بهبودی در ام اس آنها مشاهده شده بود. گفتنی است این ماده وقتی بصورت خوراکی به موشها داده شد اثری را که بوسیله تزریق داشت نشان نداده بود یعنی بصورت خوراکی کمتر جذب میگردد. تحقیقات بیشتر در نشست آکادمی نورولوژیستها در آمریکا ارائه گردید که حاکی از موثر بودن انواع اشکال اسید آلفا- لیپوئیک روی مدل حیوانی ام اس است تحقیقات بیشتر و پیشرفته تر روی مدل انسانی ام اس در مرحله برنامه ریزی است۰

فیزیوتراپی : رویکردی مشارکتی

نوشته : Jenny Freeman سخنران موسسه بهداشت دانشگاه Plymouth و سخنران افتخاری انستیتو عصب شناسی لندن – انگلستان

بی رمقی و ام اس

بر اساس مجموعه تحیقات و شواهد علمی بمرور جمع شده فیزیوتراپی میتواند برای بیماران ام اس مفید باشد. همچنین فیزیوتراپی بعنوان جزئی از یک رویکرد کلی برای کمک در کنترل علائم ام اس مانند بی رمقی (fatigue) پیشنهاد شده است.

اگر چه فیزیوتراپی دامنه های وسیع و رویکردهای بسیاری داشته و ما تنها در شروع بررسی این نکته هستیم که کدام دامنه و رویکرد برای بیماران ام اس بهترین است.

شواهد اینگونه نشان میدهند که برخی زمینه های فیزیوتراپی مانند تمرینهای قدرتی و تمرینهای هوازی منجر به افزایش توانایی در راه رفتن , ایستادن و در واقع کاهش خستگی و بی رمقی میشوند. اما این واقعیت نیز وجود دارد که بیماران ام اس تفاوت زیادی با هم داشته و از نظر زمان ابتلا و شدت پیشرفت بیماری نیز با هم متفاوت هستند. چنین امری دلالت بر این مهم دارد که یک تمرین خاص را نمی توان برای همه توصیه نمود چون ممکن است برای برخی مفید نباشد.
بنابراین مهم است که انجام تمرینها زیر نظر یک فیزیوتراپ و با مشارکت سایر مراقبین بهداشت صورت گیرد تا هرکس متناسب با وضعیتی که دارد به انجام تمرینها پرداخته و در طول زمان به وضعیت جسمی بهتری دست یابد برای دستیابی به هدف فوق و دستیابی به بهترین روش تاثیر گذار روی سلامتی شخص تبادل اطلاعات , مشورت و همکاری صریح لازم است.
رویکرد درمانی خاص با توجه به منابع موجود بین درمانگرها . تجربه درمانگر , رجحان شخصی درمانگر و بیمار , متفاوت است. درمان به اشکال مختلف می تواند پیشنهاد شود چه برای بیماران بستری چه برای بیماران سرپایی و چه تمرینهای جمعی. چنین انعطاف پذیریی بسیار ضروری است زیرا هر بیمار خاص و یکه است (کمتر دو بیمار کاملا مشابه وجود دارند) و نیازهایشان نیز همواره در حال تغییر می باشد.

انجام فیزیوتراپی بایستی بصورت پیوسته و بلند مدت باشد تا بهترین نتیجه را برای بیمار در بر داشته باشد, در غیر این صورت نتیجه مورد نظر حاصل نخواهد شد. خود درمانی مداوم و موثر بخشی حیاتی در رویکرد به فیزیوتراپی جهت به حداقل رساندن علائم بیماری محسوب میشود علائمی مانند گرفتگی عضله ها – بی رمقی – ضعف و درد. چنین امری مستلزم درک ماهیت علائم بیماری و منطقی است که در رویکرد مدیریتی ما وجود دارد تا توانایی بکاربردن ره یافت و شیوه های مناسب را داشته باشیم۰ چنین دانشی نه تنها شخص را قادر به کنترل بهتر علائم بیماریش میکند بلکه باعث میگردد تا او شناخت کافی از توانایی خودش بدست آورد. آموزش نقش کلیدی در فیزیوتراپی دارد۰

در ارتباط با این رویکرد آنچه مهم است این است که فیزیوتراپی نباید حاکم بر زندگی فرد باشد بلکه بایستی جزئی از زندگی او گردد به این شکل که :

- در وضعیتهایی قرار گرفته که در آنها احساس راحتی کرده و هم ترازی عضله ها و مفاصل وجود داشته باشد مثل وقتی که روی رختخواب دراز کشیده اید یا روی صندلی نشسته اید.

- بکار بردن الگوهای حرکتی که باعث ایجاد عدم تقارن نشود یا باعث افزایش سفتی و گرفتگی عضله ها نگردد.

- مشارکت در انجام تمرینهای هوازی

- استفاده صحیح از تجهیزات

اهداف اولیه فیزیوتراپی عبارتند از:

- تشخیص جامع نیازهای فیزیکی , تمرکز روی وضعیت و حرکت
- تسهیل انجام وظایف بطور مستقل
- ارائه مجموعه آموزشهایی در ارتباط با موضوعهای: تمرینهای هوازی – حرکت و انجام امور و چگونگی حرکت بگونه ای که کمتر بیمار دچار سقوط شود.
- جلوگیری از بغرنج تر شدن وضعیت بیمار مانند در تنگا و فشار قرار گرفتن , کوتاه شدن عضله ها و تاندون بافتها.
- دست یابی به بهترین وضعیت تندرستی فیزیکی – عمومی

“نقل شده” کلمه ای است که فیزیوتراپها اغلب برای توصیف بهبود بدست آمده و دائمی شده در یکنفر بکار می برند , آنها با اندازه گیری تغییرات نسبت به سنجش میزان پیشرفت بیمار در طول زمان اقدام میکنند , چنین سنجشی در نواحی کیفیت راه رفتن , سطح تندرستی, دامنه حرکات و مقدار انجام وظایف بطور مستقل صورت میگیرد. در صورتیکه وضعیت بیمار بطرف بدتر شده باشد فیزیوتراپها میتوانند مشخص کنند که این بدتر شدن ناشی از عوامل عصبی است یا سایر عوامل است.

چنین تشخیصی ضروری است زیرا محدودیت در منابع مراقبت بهداشتی به این معنی است که تمرینهای مداوم بلند مدت به دشواری میتواند مفید باشد در صورتیکه تغییرات مثبت بوقوع نپیوندد یا اگر پس از مدتی بهبود مورد نظر حاصل نگردد.
لذا خود درمانی مداوم بوسیله مشارکت با فیزیوتراپ بنیاد اساسی موفقیت در رهیافت درمان با فیزیوتراپی است.

دارو شناسی درمان خستگی

نوشته Elizabeth McDonald, رئیس بخش دارویی انجمن ام اس ویکتوریا – استرالیا

خستگی و ام اس

بیماران مبتلا به ام اس از خستگی یا بی رمقی بعنوان یک از شایعترین و ناتوان کننده ترین علائم بیماریشان یاد میکنند مطالعات نشان میدهند حدود ۹۵ درصد بیماران با این نوع خستگی درگیر هستند. خستگی در ام اس همچنین به سست بودن نیز مشهور است و اینگونه تعریف میشود : فقدان انرژی فیزکی یا ذهنی فرد که منجر به توقف فعالیتهای بیمار میشود. این خستگی ناشی از نوع ام اس ، شدت بیماری یا دوره بیماری نیست و مکانیسم آن هنوز کاملا روشن نشده است۰

در این گفتار درمان اولیه خستگی ناشی از ام اس مورد نظر می باشد. مطالعات اخیر نقش قطعی استفاده از دارو در درمان خستگی اولیه ام اس بوسیله تغییرات شیمیایی مغز را تقویت کردند. داروهای جدیدتر تمرکز خود را روی هوشیاری متمرکز نموده اند تا تحریک سیستم مرکزی اعصاب.

آمانتادین Amantadine

آمانتادین یک داروی ضد ویروسی است و از سال ۱۹۸۰ میلادی برای درمان خستگی در بیماران ام اس مورد استفاده قرار گرفته است نحوه عمل این دارو در کاهش خستگی ناشناخته است. این دارو بعنوان اولین رویکرد برخورد با خستگی مطرح بوده و برای خستگی خفیف توصیه میشود. در مطالعات آمانتادین نشان داده است که حدودا برای یک سوم بیماران ام اس توانسته مفید باشد. اثر بخشی این دارو اغلب بعد از یک هفته استفاده از آن دیده میشود۰ آمانتادین نسبتا کم ضرر بوده و بوسیله بیماران خوب تحمل میشود ضمن اینکه ارزان نیز هست. آثار جانبی آن نیز اغلب خفیف بوده و شامل رویا دیدن – توهم – فعالیت زیاده از حد و تهوع می باشد.

مودافیلن Modafinal

مودافیلن ارتقا دهنده هوشیاری است که در درمان خواب آلودگی مفرط روزانه بکار رفته است. مطالعات اخیر سودمندی این دارو را در کاهش خستگی ام اس در دو سوم بیماران طی دو هفته نشان داده است. استفاده از این دارو برای آنهائیکه با خستگی شدید و نسبتا شدید و ملایم ام اس مواجه اند و همچنین آنهائیکه از آمانتادین نتیجه نگرفته اند توصیه میشود. مودافیلن کم ضرر بوده و خوب تحمل میشود آثار جانبی آن نیز میتواند سر درد – تهوع و ضعف در دوزهای بالا باشد.

پمولین Pemoline

پمولین یک داروی تحریک کننده سیستم اعصاب مرکزی است و برای درمان خستگی ام اس بکار گرفته شده است اما مطالعات سودمندی مشخصی را در مقیاسهای ارزیابی خستگی نشان نداده اند. پمولین به سختی بوسیله ۲۵ درصد بیماران تحمل شد و دوز بالای آن منجر به ایجاد آسیب به کبد میشود. در صورت استفاده از این دارو ضمن اینکه مداوما باید تحت نظر باشید آزمایش خون مداوم نیز لازم است. این دارو بعنوان اولین رویکرد درمان دارویی خستگی ام اس توصیه نمی شود.

سایر داروها

آمینوپرایدین ها ( aminopyridine-۴ و aminopyridine-۳,۴ ) داروهایی هستند که محققان روی آنها در حال مطالعه اند.

نقل از مجله MS in focus شماره اول صفحه ۱۷

مشکلات مثانه و ام اس

بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به ام اس با اختلال در عملکرد مثانه در دوره ای از بیماریشان مواجه اند. این علائم ممکن است بوجود آمده و از بین بروند اما نباید بهرحال نادیده انگاشته شوند زیرا میتوانند بدتر شوند۰
علائم مثانه که میتواند در مراحل اولیه بیماری یا در هر زمان دیگری در طول دوره بیماری رخ دهد باعث اختلال در فعالیتهای حیاتی مثل توانایی اجتماعی بودن– اشتغال در خارج از منزل و فعالیت جنسی بیمار شود۰ بیماری شدید و بستری شدن در بیمارستان پس از مدیریت نامناسب علائم مثانه رخ میدهد. اگر چه اخبار خوب این است که کاهش زیادی در بیماری ناشی از مثانه بوجود آمده است که مدیون تشخیص بموقع بیماری و معیارهای کنترل بیماری هستیم. علائم اختلال در کارکرد مثانه و مشکلات حادی که از پس آن بوجود می آید میتواند بدون سختی زیاد برطرف و پیشگیری شود. دو نوع اختلال در عملکرد مثانه در بیماران مبتلا به ام اس بوجود می آید. علائم فوریت (نیاز شدید) – تکرر – بیداری های مداوم شبانه برای ادرار و بی اختیاری در هر دو نوع اختلال مثانه رخ میدهد. تحقیقات نشان میدهد که از روی علائم نمی توان به نوع اختلال در مثانه پی برد. انجام آزمایش برای انتخاب نوع درمان مناسب برای بیمار ضروری است.
یک عصب شناس – اورولوژیست – پرستار میتواند مشکلات مثانه در ام اس را تشخیص دهد اینکه کدام متخصص درمان عمل تشخیص را انجام میدهد بستگی دارد به سازماندهی مراکز درمانی در آن کشور خاص و سیستم آموزشی درمانی در آن کشور۰
اغلب بیمارا ام اس درگیر با مشکلات مثانه میتوانند از تکنیک های مدیریت مشکلات مثانه بهره فراوان ببرند. متخصصین درمان رویکردهای مناسب برای هر بیمار را برای مبارزه با نوع اختلال متناسب با نیاز فرد در اختیار او قرار میدهند اختلال در نگهداری ادرار یا اختلال در تخلیه ادرار. این استراتژیها شامل دارو درمانی تا سوند زدن میشود که پس از مشورت با بیماران موثر بودن آنها مورد تایید قرار گرفته است. اغلب رویکردهای غیر تهاجمی مثل آنچه گفته شد ( سونداژ- دارو درمانی) برای بیماران با مشکلات حاد مثانه موثر نبوده در این موارد متخصصین ممکن است مداوا بوسیله جراحی را پیشنهاد کنند که البته در بیماری ام اس نادر است.
مشکلات مثانه کاملا برای بیمار آزار دهنده هستند علائم مثانه در ام اس میتواند موجب بوجود آمدن مشکلات دیگری شود همچنین این مشکلات میتواند منجر به جمع گریزی فرد بیمار شود یا در صورت شاغل بودن بیمار باعث بازنشستگی پیش از موعد او شود ضمن اینکه باعث کاهش اتکا بنفس او میشود. تشخیص – درمان – پیگیری مداوم از موارد اساسی و عمده ای هستند که بیمار برای کنترل وضعیت خودش باید انجام دهد. رابطه بیمار – متخصص درمان بصورت یک تیم کاری نیز از جمله موارد حیاتی در مدیریت موفق مشکلات مثانه در ام اس است.
عامل کلیدی , شناخت میزان حاد بودن مشکل , دانش آزمون مناسب (آزمایشهای دقیق ) و درمانها – باور واقع بینانه در رهایی از علائم و کار گروهی بیمار و مسئول درمان او در تمام مراحل درمان میباشد۰

ستون فقرات نقش مرکزی در اختلال مثانه در ام اس ایفا میکند وقتی ام اس میلین را از بین میبرد پیام های بین مغز و آن بخش از ستون فقرات که کار کنترل مثانه را بعهده دارد مخدوش میشود که نتیجه آن مشکلات مثانه است.
نواحی سیستم مرکزی اعصاب که کار کنترل سیستم ادرار را بعهده دارد در بخش پایین ستون فقرات قرار دارد. پیامها بین مغز و سیستم ادرار در طول اعصابی که در ساختار ستون فقرات وجود دارند منتقل میشود. در یک سیستم ادرار با عملکرد عادی مغز پیامی را دریافت میکند که مثانه پر است زمانی که وضعیت اجتماعی مناسب باشد مغز به این حس بوسیله ارسال پیام متقابل به ستون فقرات قسمتی که کار کنترل مثانه را عهده دار است پاسخ میدهد پیام به عضله های دیوار مثانه (detrusor ) میگوید منبسط شوند که بلافاصله در خروجی ادرار بنام sphincter اینکار انجام میشود این همکاری بین مغز و عضله باعث تخلیه ادرار میشود.
همانطور که گفته شد ستون فقرات نقش اساسی در برقراری ارتباط بین مغز و سیستم ادرار دارد.
عمدتا دو نوع اختلال در عملکرد سیستم ادرار در بیماران ام اس وجود دارد یکی عدم توانایی نگهداری ادرار و دیگری تخلیه نشدن ادرار. مشخص نیست چرا برخی از بیماران به یک نوع و دیگر بیماران به نوع دیگر اختلال در ادرار دچار میشوند حتی برخی از بیماران به ترکیبی از دو نوع اختلال یاد شده دچار میشوند.
اشکال در تخلیه ادرار زمانی رخ میدهد که یک انقطاع (قطع شدگی) درمسیر انتقال پیام مغز رخ میدهد که منجر به بی اختیاری در انقباض عضله دیوار مثانه میشود که به آن فعالیت بیش از حد مثانه گفته میشود که در اثر آن بیمار مدام حس میکند به دستشویی رفتن نیاز دارد در صورتیکه این وضعیت شدید باشد بیمار ممکن است دچار بی اختیاری ادرار – نشت ادرار بدون اینکه اراده ای در انقباظ عضله های detrusor ها برای کنترل ادرار داشته باشد میشود.

“سندرا” خواننده معروف و دوست داشتنی آمریکایی تبار میگوید : من مشکل مثانه دارم که دیوانه ام کرده. روزهایی بوده اند که به این دلیل هرگز از منزل خارج نشدم اما حالا با درمان مناسب (استفاده از داروهای مناسب) مشکلم حل شده.

مشکل دیگر اختلال در سیستم ادرار مربوط به تخلیه کم یا ناکامل مثانه است. در این حالت بجای هم آهنگی در کار بین عضله های مهم مثانه – sphincter (خروجی مثانه) وقتی که detrusor (دیواره مثانه ) منبسط میشود آزاد نمیشود بنابر این ادار به سختی جریان پیدا میکند و باعث عدم تخلیه کامل مثانه میشود. ادرار باقی مانده در مثانه را “حجم مانده” می نامند که میتواند باعث تحریک انقباض بیشتر مثانه شود. بیماران ام اس که به این نوع مشکل مثانه دچار هستند از این شکایت میکنند که ادرارشان بطور کامل تخلیه نمی شود برخی هم چیزی حس نمی کنند ولی ادرار در مثانه اشان باقی مانده است ۰ “حجم ادرار مانده” با انجام یک آزمایش ساده میتواند مورد تائید قرار گیرد. انجام این آزمایش از آنجایی مهم است که ادرار باقی مانده میتواند منجر به ایجاد عفونت و درنتیجه گرفتاریهای بیشتر مثل بدتر شدن تکرر و اضطرار در بیماران شود۰
بررسی کامل وضعیت مثانه بیمار بوسیله پزشک مجرب و همکاری بیمار مبتلا به ام اس میتواند کلید موفقیت در غلبه بر این مشکل باشد.

مدیریت مشکلات مثانه از طریق دارو درمانی

مدیریت مشکلات مثانه در ام اس مشتمل بر دو مفهوم کلیدی است : اول استفاده از سوند تمیز بطور مرتب برای تخلیه کامل ادرار. دوم دارو درمانی برای مثانه های بیش از حد فعال که قادر به نگهداری ادرار نبوده و اضرار و تکرر ادرار را موجب میشوند

منبع : سایت پزشکان بدون مرز